In ons leven kennen we allemaal een zekere vorm van lijden. De ervaring van lijden is net zo onvermijdelijk als ademhalen. Het leven bestaat nu eenmaal uit tegenstellingen: genot en pijn, liefde en angst, warmte en kou. Onder lijden kun je elke vorm van pijn verstaan: fysiek, mentaal, emotioneel en energetisch.

We zijn doorgaans niet zo dol op lijden, op pijn. Instinctief verzetten we ons tegen pijn, dat is een natuurlijke reactie die een beschermende functie heeft. Het lastige is dat we niet alle vormen van lijden kunnen uitbannen. Verzet kan een averechts effect hebben. Ben je bang voor fysieke pijn, dan zul je verkrampen en de pijn verergeren. Datzelfde geldt voor emoties en gevoelens die we als onprettig ervaren. We zijn behoorlijk bedreven in het onderdrukken van deze vorm van lijden, maar hiermee gaat het niet weg. Het zal een andere uitweg gaan zoeken.

In dit artikel wil ik je uitleggen welke invloed lijden op ons kan hebben en hoe wij hiermee kunnen omgaan.

De belichaming van lijden

Stel je eens voor dat ik de belichaming ben van lijden. Ik woon bij jou in huis en heb daar een eigen kamer. Zo nu en dan komen we elkaar in huis tegen. Als ik behoefte heb aan aandacht dan vraag ik jou om een koekje. Ik ben dol op koekjes en mijn behoefte aan zoetigheid is onverzadigbaar. Het maakt niet uit hoeveel, hoevaak of welke koekjes je mij geeft: ik vraag steeds om meer.

Hoe meer koekjes ik krijg, hoe meer behoefte ik heb aan NOG meer. Binnen no time verander ik in een grotere, forsere versie van mezelf. Ik neem -letterlijk- steeds meer ruimte in.

Jij realiseert je dat er een ongezonde situatie is ontstaan. Er moet iets veranderen en je besluit om mij niet meer zoveel koekjes te geven. Voor mij komt dat als een grote schrok: je bent niet meer consistent en breekt het 'pact' dat er onbewust is ontstaan. Naast een enorme onzekerheid, voel ik ook een onbedwingbare behoefte aan koekjes. Mijn lijf is gewend geraakt aan die grote hoeveelheid die je eerder gaf en ik ga er alles aan doen om de oude situatie te herstellen.

Ik trek alles uit de kast om jou over te halen om mij weer te voorzien van koekjes: ik slijm, word boos, chanteer, stampvoet, huil en gooi met spullen door het huis. Kortom, ik doe er alles aan om jou horendol te maken.

De reactie(s) die ik bij jou ontlok, zijn grofweg in te delen in 3 verschillende.

Je neemt je verlies

In eerste instantie ga je het gevecht met me aan. Je geeft niet toe aan mijn behoeften, maar uiteindelijk weet je niet meer wat je met me aanmoet.

Ik win en jij voorziet mij in mijn enorme behoefte aan koekjes. Hoewel onze relatie ogenschijnlijk gelijkwaardig lijkt, is dat niet zo. Jij bent de slaaf van mijn behoeften. Jij doet er (onbewust) alles aan om mij tevreden te stellen, zodat alle drama achterwege blijft.

Voor mij is dit een ideale situatie om te groeien. Ik heb geen controle over mezelf en eet precies zoveel als ik wil. Dat is veel en dat zal steeds meer worden. Ik word forser en forser en zal jou -letterlijk en figuurlijk- overstijgen.

Geen ruimte voor mij

Ook is het mogelijk dat je besluit om mij te negeren in de veronderstelling dat ik vanzelf de strijd opgeef.

Je schenkt geen enkele aandacht meer aan mijn driftbuien en andere manieren waarop ik je aandacht probeer te trekken. Je negeert me en gaat door met wat je aan het doen was.

Dat drijft mij tot waanzin en mijn manieren om jou uit je tent te lokken worden steeds grootser en gekker. Alles in de hoop dat jij uiteindelijk toch de strijd opgeeft. En geloof me, de kans is groot dat je dat uiteindelijk doet.

Wel aandacht, geen koekjes

Een laatste mogelijkheid is dat je me wel aandacht geeft, maar geen koekjes. Als ik voor de zoveelste keer begin met schreeuwen, neem je me op schoot en leg je geduldig uit waarom je deze keuze hebt gemaakt. Je troost me, geeft me aandacht en zoekt met mij naar een oplossing. Je behandeld me gelijkwaardig, neemt me serieus, maar gaat niet over je grenzen heen. Er ontstaat een situatie waarin we communiceren, daadwerkelijk contact hebben met elkaar en inzicht krijgen in elkaars leefwereld.

Omarm je lijden

Grote kans dat je erkent dat die laatste reactie de meest wenselijke situatie creëert.

Die 3 verschillende reacties kun je ook hebben op het moment dat lijden om de hoek komt kijken. Lijden is een deel van het menszijn, een wezenlijk onderdeel van je leven. Je kunt het niet wegsturen, maar je kunt je er wel tegen verzetten of het negeren. Beide reacties creëren een onwenselijke situatie. Het lijden zal alles uit de kast trekken om gezien, gehoord of gevoeld te worden. Het maakt zich groter dan het werkelijk is. Hetzelfde gebeurt op het moment dat jij je lijden continu aan het voeden bent. Wanneer je keer op keer je eigen negatieve of angstige gedachten bevestigd, geef je voeding aan jouw lijden. Het krijgt de kans op uit te groeien tot iets vreselijk groots.

Door je lijden te erkennen, aan te kijken, te aanvaarden, geef je het ruimte om er te mogen zijn. Je kunt luisteren naar het verhaal erachter: wat is de boodschap die dit lijden met zich meeneemt? Kun je daar iets mee, of wil je daar iets mee?

Het lijden is deel van jouw menszijn. Het hoeft jou niet te overrulen, maar het mag er wel zijn. Jouw lijden heeft een functie, een boodschap. Dat hoef je niet te negeren, maar je hoeft het ook niet groter te maken.

Oefen om te lijden

De eerstvolgende keer dat je een vorm van lijden tegenkomt, kun je oefenen met de derde reactie. Neem een moment de tijd voor jezelf en ga ergens rustig zitten. Breng al je aandacht naar het lijden dat je ervaart en ga dat eens nader bekijken. Wat voel je precies? Wat doet het in je fysieke lichaam? Welke gedachten en emoties komen erbij kijken? Welke reactie(s) roept het op?

Als je jezelf de tijd en ruimte hebt gegeven om dit te ervaren, kun je wat afstand nemen van het lijden en hier met een objectieve blik naar kijken. Hoe ga je reageren op je lijden?

Fotocredits: Marcel van Vuren Fotografie